Türkçe Karakterli URL Sorunu: Slug Nasıl Düzeltilir?

Türkçe karakterli URL sorunu, ç, ş, ğ, ı, ö, ü ve İ harflerinin adreste yüzde kodlarına dönüşmesinden ya da hatalı bir dönüştürücünün bu harfleri silmesinden doğar. Çözüm, slug üretirken her harfi karşılığıyla değiştirmektir: ç → c, ş → s, ğ → g, ı ve İ → i, ö → o, ü → u. Yayındaki adresleri değiştirirsen 301 yönlendirme kur.

Sorun genelde fark edilmeden başlar. Ürünü panelde “Güneş Gözlüğü” adıyla kaydedersin, adres çubuğunda her şey normal görünür. Sonra linki WhatsApp’tan paylaşırsın ve karşı tarafa g%C3%BCne%C5%9F-g%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC gibi okunmaz bir satır gider. Ya da toplu yükleme yaptığın dosyada adresler “g-ne-g-zl-uv400” olarak çıkar, çünkü kullandığın formül İngilizce alfabe dışındaki harfleri silmiştir. Bu yazı sorunun üç farklı kaynağını ve her birinin çözümünü anlatıyor.

Ücretsiz araçSlug ÜreticiÜrün adlarını URL uyumlu slug’a çevirir: Türkçe karakterler sadeleşir, boşluklar tireye döner, noktalama temizlenir. Liste hâlinde toplu çalışır.Aracı aç

Türkçe karakterler URL’de neden sorun çıkarır?

Adreslerde teknik olarak yalnızca sınırlı bir ASCII karakter kümesi doğrudan kullanılır. Bunun dışındaki her harf önce UTF-8 baytlarına, sonra her bayt yüzde işaretli bir koda çevrilir. Tarayıcılar bu kodları adres çubuğunda çoğu zaman yeniden harfe çevirip gösterir; bu yüzden sorun sen linki kopyalayana, bir e-postaya yapıştırana ya da bir tabloya aktarana kadar görünmez.

Karşılaştığın sorunlar genelde şu üç gruptan birine girer:

1. Yüzde kodu: Harf korunur ama kopyalanınca %C5%9F gibi görünür.
2. Silinen harf: Basit bir dönüştürücü “ş” harfini tanımadığı için atar; “şampuan” “ampuan” olur.
3. Bozuk kodlama: Dosya yanlış kodlamayla açıldığı için “ç” harfi “ç” gibi iki anlamsız karaktere dönüşür ve slug bu bozuk metinden üretilir.

Hangi gruptan etkilendiğini anlamanın kolay bir yolu var: sayfanın linkini adres çubuğundan kopyala ve Not Defteri gibi düz bir metin düzenleyiciye yapıştır. Yüzde kodları görüyorsan birinci grup, eksik harfli kelimeler görüyorsan ikinci grup, “Ô ve “Å” gibi harfler görüyorsan üçüncü gruptasın. Aynı kontrolü ürün dosyandaki slug sütununda da yap; sorunun panelde mi dosyada mı başladığını böylece ayırt edersin.

Türkçe karakterli slug sorununu düzeltme adımları

1. Kaynak metni kontrol et. Ürün adlarını aldığın dosyada “ç” veya “ÅŸ” gibi karakterler varsa dosya yanlış kodlamayla okunuyordur. CSV ayırıcı düzeltme aracı dosyayı BOM, tırnak ve satır sonlarını düzelterek yeniden yazar, böylece Excel Türkçe harfleri doğru okur; bozulmuş karakterler dosyaya kaydedilmişse kaynağı yeniden indirmen gerekir. Excel’den CSV alırken de Türkçe karakterleri koruyan BOM seçeneğiyle Excel’den CSV’ye çevir.
2. Tamamı büyük harfli adları ayıkla. “İPEK EŞARP” gibi adlar küçük harfe çevrilirken en çok hata çıkaran metinlerdir; nedenini aşağıdaki İ ve ı bölümünde bulacaksın.
3. Slug Üretici sayfasını aç. Tek ürün için Tek metin, liste için Satır satır liste modunu seç.
4. Ürün adlarını yapıştır. Her satıra bir ad gelecek şekilde listeyi metin kutusuna koy.
5. Slug kutusunu kontrol et. Her satır için bir slug üretilir; alttaki notta kaç slug üretildiği yazar. Satır sayısının girdiğin ürün sayısıyla aynı olduğundan emin ol.
6. Sonucu al. Kopyala ile tabloya yapıştır ya da Metni indir ile slug.txt olarak kaydet.
7. Yayındaki adresler için yönlendirme planla. Eski Türkçe karakterli adresi yeni slug’a 301 ile yönlendirmeden değişikliği yayına alma.

Ücretsiz araçSlug ÜreticiÜrün adlarını URL uyumlu slug’a çevirir: Türkçe karakterler sadeleşir, boşluklar tireye döner, noktalama temizlenir. Liste hâlinde toplu çalışır.Aracı aç

Türkçe karakterleri yüzde kodları ve doğru karşılıkları

Harf	Adreste yüzde kodu	Slug karşılığı	Bozuk kodlamada sık görülen hâli
ç	%C3%A7	c	ç
ş	%C5%9F	s	ÅŸ
ğ	%C4%9F	g	ÄŸ
ı	%C4%B1	i	ı
ö	%C3%B6	o	ö
ü	%C3%BC	u	ü
İ	%C4%B0	i	Ä°

Tablonun son sütunu önemli bir ipucu verir: slug’larında “a” ya da “a-” ile başlayan tuhaf parçalar görüyorsan sorun URL’de değil, kaynağındaki dosyanın kodlamasındadır. Önce dosyayı düzelt, sonra slug üret.

İ ve ı tuzağı: neden “i̇” ortaya çıkıyor?

Türkçe, noktalı ve noktasız i’yi ayrı harf sayan az sayıdaki dilden biridir. Çoğu programlama dilinin ve tablonun varsayılan küçük harf dönüşümü ise İngilizce kuralını uygular. Sonuç iki hatadır:

• “I” harfi “ı” yerine “i” olur. Slug için bu çoğu zaman sorun değildir, çünkü ikisi de sonunda “i” olacaktır.
• “İ” harfi iki karaktere bölünür. Varsayılan dönüşüm “İ” harfini “i” ve üstünde ayrı bir birleşen nokta işaretine çevirir. Ekranda “i̇” gibi görünen bu ikili adreste i%CC%87 olarak kodlanır.

Gerçek bir örnekle görelim. “İPEK EŞARP %100” metni Türkçe kuralını bilmeyen bir akışta yüzde koduyla i%CC%87pek-e%C5%9Farp-%25100, harfleri silen bir formülle i-pek-e-arp-100 olur. Slug Üretici ise önce Türkçe küçük harf kuralını uygular, sonra harfleri karşılığıyla değiştirip kalan işaretleri temizler ve ipek-esarp-100 üretir. Aynı şekilde “IŞIKLI Makyaj Aynası” isikli-makyaj-aynasi, “Kahve Fincanı – 6’lı Set” ise kahve-fincani-6-li-set olur. Son örnekteki kesme işareti tireye dönüştüğü için “6-li” çıktısını istersen elle “6li” yapabilirsin.

Slug dışında ürün adlarının kendisini de düzeltmen gerekiyorsa Türkçe İ ve ı kuralını doğru uygulayan büyük küçük harf aracı bu işi yapar.

Hangi durumda Türkçe karakterli URL kalabilir?

Her Türkçe karakterli adresi hemen değiştirmen gerekmez. Arama motorları bu adresleri okuyabilir ve dizine ekleyebilir. Sitende yıllardır bu şekilde duran, trafik alan ve yönlendirme kurmakta zorlanacağın adresler varsa, onları olduğu gibi bırakıp yalnızca yeni sayfalarda karaktersiz slug kullanmak makul bir yoldur. Değiştirmeye karar verirsen eski ve yeni adres listesini hazırla, yönlendirmeleri tanımla, site içi bağlantıları güncelle ve bir süre arama konsolundaki hata raporlarını izle.

Toplu ürün dosyasıyla çalışıyorsan slug sütunu, dosyanın kodlamasına en duyarlı alanlardan biridir. CSV ile Excel arasında gidip gelirken karakterlerin neden bozulduğunu Excel ve CSV farklarını anlatan yazıda, ürün dosyasının diğer alanlarını ise e-ticaret ürün dosyası hazırlama rehberinde bulabilirsin.

Sık yapılan hatalar

• İngilizce alfabe dışındaki harfleri silen formül kullanmak → “çanta” “anta”, “gözlüğü” “g-zl” olur → harfleri silme, ç → c, ş → s gibi karşılıklarıyla değiştir.
• Bozuk kodlamalı dosyadan slug üretmek → slug’larda “a-” ile başlayan anlamsız parçalar çıkar → önce dosyanın kodlamasını düzelt, sonra slug üret.
• Büyük harfli adları varsayılan küçük harf dönüşümüyle çevirmek → “İ” harfi görünmez bir nokta işaretiyle ikiye bölünür → Türkçe kuralını uygulayan bir araç kullan.
• Yayındaki adresleri yönlendirmesiz değiştirmek → eski linkler 404 verir, trafik kaybolur → her eski adres için 301 yönlendirme tanımla.
• Aynı sayfanın hem Türkçe karakterli hem karaktersiz adresini açık bırakmak → kopya sayfa oluşur, sinyaller bölünür → tek adres seç, diğerini ona yönlendir.
• Yüzde kodlu adresi bir kez daha kodlamak → %C3%A7 bozulup %25C3%25A7 olur ve link çalışmaz → linki kopyaladığın hâliyle kullan, elle kodlamaya çalışma.

Sık sorulan sorular

URL’de Türkçe karakter kullanmak SEO’ya zarar verir mi? Doğrudan zarar vermez, çünkü arama motorları UTF-8 adresleri okuyabilir. Asıl sorun kullanılabilirliktir: link kopyalanınca yüzde kodlarına dönüşür, bazı sistemler harfleri bozar ve aynı sayfanın iki farklı yazımı oluşabilir.

Linkte görünen %C3%A7 ne demek? %C3%A7, “ç” harfinin UTF-8 kodlamasındaki yüzde kodlu yazımıdır. Tarayıcı adres çubuğunda harfi gösterebilir, ama link kopyalandığında ya da bazı uygulamalarda bu kod hâli görünür.

Türkçe karakterli eski URL’leri toplu değiştirmeli miyim? Sorun yaşamıyorsan acele etme, değiştireceksen mutlaka 301 yönlendirmeyle değiştir. Yönlendirmesiz toplu değişiklik, arama sonuçlarındaki ve paylaşılmış linklerdeki bütün adresleri 404 hatasına düşürür.

Neden “İ” harfi slug’da “i̇” gibi garip bir karaktere dönüşüyor? Türkçe kuralını bilmeyen küçük harf dönüşümü “İ” harfini “i” ve üstüne ayrı bir nokta işareti olarak iki karaktere böler. Bu gizli nokta adreste %CC%87 olarak kodlanır; Türkçe kuralını uygulayan bir slug aracı bu sorunu çıkarmaz.

Sonuç

Türkçe karakterli URL sorununun kökü çoğu zaman üç yerden birindedir: yüzde kodları, harf silen dönüştürücüler ya da bozuk dosya kodlaması. Kaynağı düzelt, harfleri silmek yerine karşılığıyla değiştir, İ ve ı dönüşümünü Türkçe kuralıyla yap ve yayındaki adresleri yönlendirmeyle taşı. Ürün adlarını tek tek ya da liste hâlinde Slug Üretici ile temiz adreslere çevir; metnin tarayıcından çıkmaz.